HAYMANA KAZA MERKEZİ OLAN YERLER

Bu habere 337 kez bakıldı. Haberin eklenme tarihi: 12/01/2018
Hazırlayan SAMİ ÜMÜT Haymana Kaymakamlığı Emekli Yazı İşleri Müdürü
Miladi 1500’lü yıllardan önce Haymana’nın olduğu yerler Sadrazam ve Padişah eşlerine ait Yıllık geliri 200 bin akçeden fazla olan binlerce büyük ve Küçükbaş hayvanın otlayabileceği bir has toprağıdır. Bu toprağı kullananlar devlete belli bir icar(kira) parası ödüyorlardı. Buraları icarlayan değişik aşiretlerden kişiler önceleri otlatma zamanları gelerek çadırlar kurmuşlar daha sonra 1522 yılında Anadolu eyaleti Ankara vilayetine bağlı olarak Yörük Taifeleri tarafından Haymana-i Kebir ve Sagir (Büyük ve Küçük Haymana) adlı iki ayrı nahiye kurmuşlardır. 1855 yılında Vilayetine bağlı olan bu Nahiyelerin her ikisinin bulunduğu bölgeye Arapça kökenli bir kelime olan “HAYMANATEYN” (iki Haymana) ismi verilerek Ankara Vilayeti Salnamelerine göre Bozok eyaleti Ankara Vilayetine bağlı merkezi Sivri köyü olan bir kaza’ya dönüştürülmüştür. (Sivri Köyü şu an Polatlı’ya bağlıdır.)
Osmanlı arşivlerinde Haymanateyn hakkında birçok belge bulunmakla birlikte Büyük ve Küçük Haymana nahiyelerinden de bahsedilmektedir. 1862 yılında Sivri köyünde büyük bir yangın çıkması sonucu hükümet konağı da yanıyor. Kaza merkezi Sivri Köyünden halen Haymana’ ya 7 Km. uzaklıktaki Sarı Değirmen ( Erif ) köyüne yeni bir kaza merkezi bulununcaya kadar geçici olarak nakil ediliyor.
Tarih: 09/Ş /1284 (Hicrî)05.12.1867 Dosya No:395Gömlek No:59Fon Kodu: MKT.MHM.
Vilayet teşkilatındaki düzenleme ile sekiz kaymakamlık ve yirmi bir müdürlükten oluşan Ankara vilayetinde, Ayaş Kaymakamlığı'na Rasih Efendi, Haymanateyn Kaymakamlığı'na da Feyzullah Efendi'nin tayini. (Osmanlı arşivi)
Bu arşivden Büyük ve Küçük Haymana’lardaki voyvoda’lardan sonra 1867 yılında ilk defa Feyzullah Efendi’nin Haymanateyn Kaymakamı olarak tayin edildiği anlaşılmaktadır. Osmanlı Arşivlerinden ve günümüzdeki uygulamalardan anlaşılacağı üzere yönetim bir kaymakamın atamasını yaparken o ilçede bulunan kaymakamı da bir başka ilçeye atamaktadır. Bu uygulama Osmanlı yönetiminde de böyle, Cumhuriyet döneminde de böyledir. Burada Haymanateyn’de daha önceden kaymakam olmadığı bu arşivden ve diğer arşiv taramalarından da anlaşılmaktadır, Bu arşive göre Haymana Kaymakamlığı’nın kuruluş tarihi 05.12.1867 olduğu anlaşılmaktadır.
“Haymanateyn” kazası kadılık merkezi olmayıp, “seyyar kadılık”tır. Haymana kadısı olan zat, at sırtında yerleşmeleri dolaşarak idari ve adli problemleri çözüyordu. 1867 tarihli Vilâyet Nizamnamesi’ne göre kadılıklar kaldırılarak kaymakamlıklar ihdas edilir.
Kaza Merkezi 1862 yılından 1868 Yılına kadar 6 yıl Erif köyünde kalır.1868 yılında Kaza merkezi Culuk köyüne alınır. Burada da 6 yıl kaldıktan sonra 1868 yılında Kaza merkezi Kadıköy (Yeşilyurt) köyüne alınır. 1880 yılında “Haymana Hükümet Konağı’nın Yaban hamamı mevkiinde inşası”na karar verilir ve bu mevkiye hükümet konağı yapılır, “Yaban hamamı” kasabası adını alır. Bu tarihten sonra Haymanateyn ismi kaldırılarak Haymana denmiştir. Yaban hamamı ismi de Yabanhamamı mahallesi olarak bir müddet yaşatılmış ve daha sonra kaldırılmıştır. Burası şu anki merkez kaplıcanın bulunduğu yerdir. Orada eski hamamlar ve bir camii bulunmaktadır. Köylüler Köylerinden Buraya hayvanlarıyla gelirler ve kıl çadırlarını kurarlar, hayvanlarını otlatırlar ve belli müddet kalıp banyo aldıktan sonra tekrar köylerine dönerler.
Kaynak: T.C. BAŞBAKANLIK DEVLET ARŞİVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAYIN NO: 26 TAHİR SEZEN
Osmanlı Arşivleri, Abdulkerim Erdoğan Tarih içinde Polatlı
Bu yazıya toplam 2 yorum yapıldı.
  • Başlık : Teşekkürler 14/01/2018 18:01:40
    Gönderen : Sami ÜMÜT
    Teşekkürler Haymanalı tabiki Bu çalışmaları bir kitap haline getirip ölümsüzleşleştirme düşüncem var.
  • Başlık : Son Kale Haymana`nın Tarihi 12/01/2018 06:45:02
    Gönderen : Haymanalı
    Sayın Sami ÜMÜT, Haymana`nın tanıtımı ve güzel yazılarınızın gelecek kuşaklara da saklanması, emeklerinizin değerlenmesi bakımından, yazılarınızın bir kitapta toplanmasını ve tüm Haymanalıların kütüphanelerinde yerini almasını temenni ediyorum.